FAMILY LAW HANDBOOK

Cẩm Nang về Luật Gia Đ́nh

  

Houston Bar Association

Hội Luật Sư Houston

 

 

 

Family Law Section

Ngành Luật Gia Đ́nh

  

 

Translated by

Dịch bởi

 

Cường M. Nguyễn

 

2701 Fannin, Ste. 106, Houston, Texas 77002

Tel: (713) 651-0371

Fax: (713) 651-9198

Mục Lục

 

Giới Thiệu Về Ṭa án Chuyên về Gia-Đ́nh ở Quận Harris                          4

Giải Pháp Điều Đ́nh (“Mediation”)  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                   5

Luật Thương Lượng (“Collaborative Law”  . . . . . . . . . . . . .                       6

Hôn Nhân Và Ly Dị . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .               7

Phân Chia Của Câi Trong Khi Ly Dị . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                   11

Tiền Trợ Cấp Hôn Phối  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .               12

Quyền Nuôi Dưỡng Con Cái (“Custody”)  . . . . . . . . . . . . . . .                   14

Sự ™y Nhiệm Chỉ Định   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .               17

Quyền Thăm Viếng của Ông Bà  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                     17

Quyền Làm Cha Mẹ / Vụ Kiện về Quyền Phụ Hệ  . . . . . . . . .             18

Con Nuôi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .               20

Xin Thay Đổi Quyền Nuôi Dưỡng, Quyền

Thăm Viếng, và Tiền Nuôi Con  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                   22

B­o Hành trong Gia-Đ́nh - Án Lệnh Bảo Vệ . . . . . . . . . . . .                   23

Đơn Xin Đổi Tên  cho Thiếu Nhi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                     25

Đơn Xin Đổi Tên  cho Người Lớn  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                     25

Xin Xóa Bỏ T́nh Trạng Dưới Vị Thành Niên

Trước Pháp Luật . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                 26

Bắt Buộc Tuân Theo Án Lệnh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .             27

Trách Nhiệm Cha Mẹ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .               33

Số Điện Thọai Cần Biết . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .               34

 

Cẩm Nang này được chia ra theo từng vấn đề trong gia đ́nh theo phương cách vấn đáp.  Cẩm nang này không thể giải thích tất cả mọi vấn đề và quyền lợi của tất cả mọi người trong gia đ́nh.  Chúng tôi hy vọng rằng nó cung cấp cho qúy vị căn bản tổng quát về quyền lợi của qúy vị theo luật gia-d́nh ở Texas.

 

Cẩm nang này dựa trên luật của Texas với mục đích mở mang kiến thức chứ không phải dùng làm cố vấn pháp luật. Đây là một bản tóm tắt luật gia đ́nh dựa trên bộ luật hiện hữu vào tháng Chín năm 2001.  Nó chỉ cung cấp căn bản pháp lư, kiến thức phổ thông, và một vài trường hợp hiện hữu ngoạ­i lệ.  Qúy vị cần phải hỏi luật sư của quư vị và nhờ họ cố vấn riêng cho chính ḿnh.

 

Lời Tựa

 

          Dựa theo thống kê gần đây, 85 phần trăm người sống ở tiẻu bang này đều có liên hệ với hệ thống luật pháp – như là bồi thẩm viên, nhân chứng hay người kiện hay bị kiện – qua ṭa h́nh sự hay ṭa gia đ́nh.  Phần lớn tất cả các vụ kiện dân sự ở quận Harris đều nộp ở ṭa gia đ́nh;  đúng ra, gần 10 phần trăm của tất cả các vụ kiện dân sự ở tiểu bang Texas đă được nộp t­i ṭa gia đ́nh ở quận Harris.

            Gia đ́nh là nền tảng căn bản nhất của xă hội chúng ta, khi gia đ́nh chúng ta bị đe dọa, cộng đồng chúng ta bị đe dọa.  Do đó, ṭa án gia đ́nh cần phải hoạ­t động hữu hiện ở giá phải chăng và dễ mến hơn để giảm đi những nỗi lo âu và giận dữ thựng xẩy ra trong gia đ́nh.

            Chúng tôi hy vọng rằng Cuốn Cẩn Nang về Luật Gia Đ́nh này sẽ hưóng dẫn quần chúng về những căn bản thực dụng trong ṭa án gia đ́nh và nhờ thế nó sẽ t­o được nỗi cảm thông và tin tưởng giữa chúng ta và toà án gia đ́nh.

            Hội Luật Sư Houston ( “Houston Bar Association”) cám ơn  Ngành Luật Gia Đ́nh đă tiếp tục ủng hộ và cập nhật hóa cuốn Cẩm Nang này.

 

Roland Garcia

Hội Trưởng Nhiệm Kỳ  2001 - 2002

Hội Luật Sư Houston

 

Hội Luật Sư Houston thành thật cám ơn sụ giúp đỡ của những người sau đây: Martha Bourne, Jolene Wilson-Glah, David Gray, Carol Griffin, Lynn Kamin, Rick Lybarger, Walter Mahoney, Chánh án Linda Motheral, Imogen Papadopoulos, Judith Engler Sax, Sallee Smyth, Chánh án James Squirer, Bruce Steffler, Ellen Yarrell.

Cập nhật hóa năm 1999 bởi Sallee Smyth, Elva Godwin,  Sherri Evans, and Lynn Kamin.

Cập nhật hóa năm 2001 bởi Chủ Nhiệm, Sallee Smyth; cùng các Cộng Sự Viên, Sharon Cammack, Patricia Carter, Jolene Wilson-Glah, Jeryl Golub, Cair Haston, Heather Hughes, Jane Joseph, Lynn Kamin, Alyssa Lemkuil, Chánh án Janice E. Pardue, Angela Pence, Kyle Sanders, and Ellen Yarrell.

 

Vài h́nh ảnh phụ hoạ­ bởi C. P. Houston, Houston Chronicle.

 

Chi phí ấn loát và phân phối được bảo trợ bởi Hội Luật Sư Houston (“Houston Bar Association”).

 

Copyright năm 2001 bởi Houston Bar Association. Toàn bản quyền. In lần thứ Năm.

 

 

Vài Lời Giới Thiệu về Ṭa Chuyên Về Luật Gia Đ́nh

(“Family Law Court”)

 

Ṭa Chuyên Về Luật Gia Đ́nh là ǵ ?

Chánh án của các Ṭa Chuyên Về Luật Gia Đ́nh sẽ xử tất cả các vụ kiện tụng liên hệ đến vấn đề gia đ́nh, như là ly dị và những vấn đề liên hệ đến con cái dưới vị thành niên.  Quận Harris có tất cả là chín (9) Ṭa Chuyên Về Luật Gia Đ́nh và mỗi ṭa mang một số địa h­ạt riêng – Ṭa 245, 246, 247, 257, 308, 309, 310, 311 và 312.  Mỗi khi quư vị nộp đơn kiện về việc gia đ́nh,  đơn đó sẽ được chỉ định và chuyễn giao về một trong những ṭa kể trên mà ḿnh không có quyền chọn.  Mỗi ṭa có một vị Chánh án Dân Cử (“Presiding Judge”) được bầu ra bởi dân chúng thuộc quận Harris.  Mỗi vị Chánh án Dân Cử đều có một vị Chánh án Chỉ Định (“Associate Judge”) phụ giúp để giải quyết hầu hết mọi vấn đề liên quan đến các việc kiện tụng của quư vị.

 

Chánh án Chỉ Định (“Associate Judge”) là ai ?

Chánh án Chỉ Định là người được Chánh án Dân Cử của địa hạt đó tuyển chọn.  Các vị Chánh án Chỉ Định đều phải hội đủ tất cả những điều kiện đ̣i hỏi để trở thành chánh án địa hạt ấn định theo luật Texas.   Chánh án Chỉ Định chỉ được xử những vụ kiện do vị Chánh án Dân Cử chuyển giao. Theo luật Texas, có một số vụ kiện đặc biệt Chánh án Chỉ Định sẽ không được xử.

 

Ṭa Chuyên Về Luật Gia Đ́nh của quận Harris ở đâu ?

Ṭa Chuyên Về Lu­ật Gia Đ́nh của Harris County ở tạ­i Harris County Family Law Center - địa chỉ số 1115 Congress, Houston, Texas 77002 ổ trung tâm phố Houston.  Harris County Family Law Center nằm ở giữa đuờng Congress, Franklin, San Jancito và đường Fannin.

 

Pḥng Xử Kiện  (“Court Room”) giống như thế nào ?

Bàn Giấy Xử Kiện của các vị Chánh án thường ở đầu pḥng xử kiện.  Ngoài ra, pḥng xử kiện c̣n có những chổ ngồi riêng biệt cho nhân viên của Ṭa, cho người chứng, cho bồi thẩm đoàn, và cho công cộng.

 

Ai làm việc cho Ṭa ?

Ngoài các vị Chánh án Dân Cử và Chánh án Chỉ Định, ṭa c̣n có thư kư (“clerk”), nhân viên hành chánh (“court cordinator”), mơ ṭa (“bailiff”), và tốc kư viên (“Court Reporter”).  Thư kư có bổn phận thu giữ tất cả đơn từ và giấy tờ.  Nhân viên hành chánh điều động và chỉ định lịch tŕnh hàng ngày cho ṭa.  Mơ ṭa giữ an ninh và trật tự trong pḥng xử kiện.  Tốc kư viên có nhiệm vụ ghi chép tất cả những lời điều trần trước ṭa.

 

Ai có quyền vào Pḥng Xử Kiện ?

Bất cứ ai cũng có quyền vào pḥng Xử Kiện.

 

Chúng tôi phải làm thế nào để lấy được những giấy tờ có thị thực đă nộp trong Ṭa?

Quư vị có thể lấy tất cả những bản sao có thị thực chữ kư ở tại pḥng Thư Kư Địa Hạt (“District Clerk”) ở lầu 1 trong Civil Court Building tại 301 Fannin ở trung tâm thành phố Houston.

 

Ṭa Chuyên Về Thiếu Niên Dưới Vị Thành Niên (“Juvenile Courts”) là ǵ ?

Tất cả các ṭa ở lầu 4 của Harris County Family Law Center đều được gọi là Ṭa Chuyên về Thiếu Niên Dưới Vị Thành Niên.  Ṭa này sẽ xữ tất cả những vụ kiện do Trung Tâm Bảo Vệ Thiếu Nhi ở quận Harris  (“Harris County Children’s Protectạive Services”) đứng đơn cùng với tất cả những vụ án hay phạt v­ gây ra bởi thiếu niên do Văn Pḥng Tư Pháp của quận đứng đơn.

 

Ḿnh có thễ đạ­i diện cho chính ḿnh không ?

Có. Tất cả những người đ­i diện cho chính ḿnh đều được gọi là “pro se” litạigant và họ đều phải tuân theo tất cả luật lệ áp dụng cho luật sư, bao gồm cả bộ Luật Điều Hành và Chứng Tù Dân Sự (“Rule of Civil Procedure and Evidence”).

 

Có những luật lệ căn bản cần phải tuân theo trong những vụ kiện về vấn đề gia đ́nh không?

Có chứ.  Không những có những luật lệ thông thường được áp dụng trong tất cả các ṭa ở Texas, mà Ṭa án Chuyên Về Luật Gia Đ́nh ở quận Harris c̣n có luật lệ riêng chỉ áp dụng cho chính họ thôi.  Bạn có thể lấy bản sao của những luật lệ riêng này tại văn pḥng Thư Kư Quận (“District Clerk’s Office”) – Lầu 1, số 301 Fannin, Houston, Texas.

 

Nếu tôi nộp đơn ở Ṭa Chuyên Về Luật Gia Đ́nh, bao lâu dơn kiện sẽ được giải quyết xong?

Mỗi năm có khoảng chừng 36,000 vụ kiện tại Ṭa Chuyên Về Luật Gia Đ́nh ở quận Harris.   Thời gian để giải quyết tất cả mọi vấn đề sẽ tùy theo sự phức tạp và lo­i của vụ kiện.  Đơn xin ly dị với sự đồng ư về mọi phương diện của cả hai bên có thể hoàn tất nhanh nhất là 61 ngày kể từ ngày nộp đơn, trong khi đó, sự tranh chấp về việc nuôi con hay của cải có thể kéo dài đến một năm hay dài hơn.

 

Giải Pháp Điều Đ́nh (“MEDIATION”)

 

Giải Pháp Điều Đ́nh là ǵ ?

Giải Pháp Điều Đ́nh là phương cách giúp cho hai bên có thể giải quyết sự tranh chấp của hai bên với sự giúp đỡ của người trung lập[1][1] (được gọi là người điều đ́nh – “Mediator”)

 

Ṭa có bắt buộc phải dùng giải pháp điều đ́nh không ?

Có, hầu hết với mọi trường hợp.  Gần như tất cả mọi ṭa chuyên về luật gia đ́nh đều bắt buộc tất cả mọi vụ kiện vể vấn đề gia đ́nh phải tham dự giải pháp điều đ́nh trước khi hẹn ngày ra ṭa ngoại trừ những vụ kiện có b­o hành trong gia đ́nh.  Các vị chánh án ṭa chuyên về luật gia đ́nh tạin rằng sự đồng ư điều đ́nh sẽ giải quyết tốt đẹp hơn cho cả hai bên hơn là quyết định của chánh án hay bồi thẩm đoàn.

 

Lợi điểm của Giải Pháp Điều Đ́nh là ǵ ?

            Giải Pháp Điều Đ́nh cho hai bên có nhiều quyền chọn lựa hơn, nhiều quyèn quyết định hơn, ít tốn kém hơn, đỡ tốn th́ giớ của Ṭa hơn, và thường giẩi quyết mọi vấn đd một cách ôn ḥa hôn.

 

Người điều đ́nh có cần phải là một luật sư hay không?

Không, nhưng nên có những người điều đ́nh với văn bằng luật sư với kinh nghiệm về luật gia đ́nh trong những vụ tranh chấp phức tạp.

 

Có cần phải trả tiền lệ phí cho người điều đ́nh hay không, và nếu có, ai phải trả ?

Có những người điều đ́nh và các tổ chức thiện nguyện sẽ đ̣i tiền lệ phí tùy theo khả năng tài chánh của hai bên, và thông thường, mỗi bên trả một nửa. Hầu hết mọi người điều đ́nh định giá lệ phí của họ dựa trên kinh nghiệm va khả năng và họ thường bắt phải trà tối thiểu là nữa ngày hay một ngày.

 

Tôi có cần phải có luật sư hiện diện trong các cuộc điều đ́nh không ?

Tùy.  Có những người điều đ́nh không thích có sự hiện diện của luật sư và có những người điều đ́nh thích có sự hiện diện của luật sư.

 

Việc ǵ phải vụ kiện của tôi sẽ kết thúc khi hai bên đă đồng ư với nhau sau khi điều đ́nh không?

Không cho hầu hết mọi trường hợp.  Cần phải có án lệnh của ṭa để phân chia rơ ràng quyền lợi, bổn phận, và trách nhiệm của hai bên và để hợp pháp hóa khế ước thỏa thuận giữa hai bên.

 

Chuyện ǵ sẽ xẩy ra  sau khi điều đ́nh?

Nếu hai bên đồng ư với nhau, khế ước thỏa thuận giữa hai bên sẽ được đệ tŕnh  lên ṭa để phân chia rơ ràng quyền lợi, bổn phận, và trách nhiệm của hai bên và để hợp pháp hóa.

Nếu hai bên không đồng ư với nhau,  bất kỳ bên nào cũng có quyền xin ṭa hay bồi thẩm đoàn quyết định cho.

 

Luật Thương Lượng (“COLLABORATIVE LAW”)

 

Luật Thương Lượng là ǵ ?

Luật Thương Lượng là phương cách mới ở Texas được áp dụng bởi những luật sư kinh nghiệm dùng để giải quyết sự tranh chấp bằng cách mở rộng tất cả hồ sơ của hai bên và thương lượng với nhau.

 

Luật sư trong Luật Thương Lượng khác thường như thế nào ?

Luật sư trong Luật Thương Lượng không được quyền đ­i diện cho thân chủ khi ra Ṭa.  Nếu tất cả mọi viẹc tranh chấp phông thể giải quyết được, Luật sư trong Luật Thương Lượng phải xin rút lui.

 

Hai bên kiện cáo khác thường như thế nào ?

`Hai bên kiện cáo phải tự nguyện mở rộng tất cả hồ sơ cho nhau duyệt xét và không được hù mang nhau ra ṭa.  Hai bên kiện cáo phải tại tưởng và tôn trọng lẫn nhau.

 

Nếu hai bên thay đổi ư kiến, họ có thể xin giải quyết bằng giải pháp điều đ́nh hay ra ṭa không?

            Có., họ có thể xin giải quyết bằng giải pháp điều d́nh hay ra ṭa bất cứ lúc nào sau khi hai bên chấn dứt việc thương lượng.

 

Hôn Nhân và Ly Dị

 

Luật Texas có đ̣i hỏi điều kiện tuổi tác cho hôn nhân không ?

Có, cả hai bên nam nữ đều phải trên 18 tuổi mới có thể làm giấy hôn thú.  Nếu bất cứ ai dưới 18 tuổi, họ đều phải có sự đồng ư của cha mẹ hay phải được ṭa chấp thuận.

 

Tôi có thể lấy bà con thân thuộc của tôi không ?

Tùy.  Bạn không có quyền làm giấy hôn thú với những người sau đây:

(1)  Ông, bà, cha, mẹ, etc.) hay con, cháu nội ngoạ­i;

(2) Anh chị em ruột

(3) Cô, d́, chú, bác ruột hay

(4) Con cái của anh chị em ruột

 

Tôi có quyền lấy người cùng phái không ?

Không

 

Hôn Nhân có Chứng Từ ( “Licensed” or “Ceremonial Marriage”) là ǵ ?

Hôn nhân có chứng từ đ̣i cần phải có giấy hôn thú được chứng thực bởi người có thẩm quyền (chánh án, người đ­i diện luật pháp hay người đ­i diện tôn giáo như Sư, Hoà Thượng, Mục Sư, Cha Xứ ... )

 

Hôn Nhân Không Câu Nệ H́nh Thức (“Informal Marriage”) hay Hôn Nhân theo luật Phổ Thông (“Common-law Marriage”) là ǵ ?

Hôn nhân không câu nệ h́nh thức (đôi khi được gọi là hôn nhân theo luật phổ thông) thành h́nh khi hai người khác phái dồng ư lấy nhau, đăng kư giấy hôn thú tại ṭa hành chánh quận.  Hai người khác phái cũng có thể kết hôn bằng cách không câu nệ h́nh thức nếu cả hai bên đồng ư kết hôn, sống chung với nhau như vợ với chồng ớ Texas, và giới thiệu với những người khác ở Texas là hai người đă lấy nhau.  Hôn nhân không câu nệ h́nh thức hay phổ thông sẻ không được chấp nhận nếu một trong hai người dưới 18 tuổi.

 

Có ly dị phổ thông (“common-law divorce”) hay không ?

Không. Nếu hai bên lấy nhau không câu nệ h́nh thức hay theo luật phổ thông và không có đăng kư ở toà Hành Chánh Quận, và sống xa nhau quá hai (2) năm, hai bên có thể làm hay không làm giấy tờ ly dị tùy theo hoàn cảnh riêng của ḿnh.  Tuy nhiên, nếu hai bên kết hôn không câu nệ h́nh thức và có đăng kư ở toà Hành Chánh Quận th́ hai bên phải làm giấy tờ ly dị y như  hai người làm hôn nhân có chứng từ.

 

Có ǵ khác biệt giữa ly dị và hủy bỏ hôn ước ?

Có chứ.  Xin hủy bỏ hôn ước là một vụ kiện xin ṭa băi bỏ giấy hôn thú như là hôn nhân chưa bao giờ xẫy ra.  Trong khi đó, ly dị là xin ṭa chấm dứt cuộc hôn nhân đă xẩy ra.

 

Điều kiện để được phép  hủy bỏ hôn ước gồm có những điều ǵ ?

Đơn xin hủy bỏ hôn ước chỉ được chấp thuận nếu:

1.      Hai bên có liên hệ máu mủ như đă kể ở trên hay

2.      Một trong hai người đă lập gia đ́nh trước và cuộc hôn ước trước chưa được giải quyết.

Đơn xin hủy bỏ hôn ước có thể được chấp thuận nếu ngay sau khi kết hôn một bên : (1) c̣n dưới tuổi vị thành niên (dưới 18 tuổi), (2)  bị say rượu hay say thuốc lúc làm đám cưới, (3) liệt dương, (4) điên khùng hay mất trí nhớ, (5) bị áp lực làm đám cưới, hay (6) bị lừa dối về đám cưới trước.  Trong hầu hết mọi trường hợp, luật pháp đ̣i hỏi rằng, người xin hủy bỏ hôn ước phải chấm dứt cuộc sống chung như vợ chồng ngay sau khi khám phá ra bất cứ một trong những điều kiện trên.

 

Bạn có cần lư do chính đáng để được ly dị không ?

Không.  Ở Texas, đơn ly dị sẽ được chấp thuận không đ̣i hỏi một lư do chính đáng nào.  Giấy ly dị cũng sẽ được chấp nhận khi một trong hai bên có lỗi gây ra sự đỗ vỡ trong gia đ́nh.

 

Tôi phải sống ở Texas bao lâu tôi mới có quyền xin nộp đơn ly dị ở đây ?

Trước khi nộp đơn, một trong hai người phải sống thường trú ở Texas tối thiểu sáu (6) tháng và ở quận ḿnh muốn nộp đơn tối thiểu 90 ngày.

 

Có ǵ khác biệt nếu tôi ở trong Quân đội ?

Có.  Bạn sẽ được miễn điều kiện thường trú ở Texas nếu bạn ở trong quân đội.